Artykuł

Fascynująca historia stojąca za tym, dlaczego żydowskie rodziny jedzą chińskie jedzenie w Boże Narodzenie

najwyższy-lider-limit'>

Dla żydowskich nowojorczyków zdobycie miejsca w jednej z chińskich restauracji Eda Schoenfelda weterana restauracji w Boże Narodzenie można porównać do cudu świątecznego. „Myślę, że tego dnia robimy więcej interesów niż wiele restauracji w ciągu trzech miesięcy”, mówi Schoenfeld Radio Trini. „Służymy przez cały dzień, jesteśmy otwarci przez cały dzień.”

Schoenfeld jest żydowskim właścicielem i operatorem RedFarm, azjatyckiej restauracji dim sum z dwoma lokalizacjami w Nowym Jorku (plus jedna w Londynie) oraz Decoy, świątyni West Village z tradycyjną kaczką po pekińsku. Podczas gdy jego doświadczenie polega na kuchni Dalekiego Wschodu, Schoenfeld dorastał na Brooklynie i nauczył się gotować od swojej babci z Europy Wschodniej. I tak jak jego klienci, Schoenfeld i jego rodzina czasami pragnęli chińskiego jedzenia w Boże Narodzenie, unikając domowego jedzenia na rzecz obfitujących talerzy chow mein i jajek foo yung. Babcia przyszłego restauratora prowadziła koszerną kuchnię, ale poza domem wszystkie przepisy żywieniowe wyleciały przez okno jednym obrotem Lazy Susan. Nagle bułki jajeczne z wieprzowiną stały się uczciwą zwierzyną łowną, przemienioną w dopuszczalne przysmaki przez głód i świadomą ignorancję.

Skoro Goje ucztują na indyku i pieczonej wołowinie w okresie świąt Bożego Narodzenia, dlaczego wielu Żydów wybiera chop suey? Na początek wygodne: chińskie restauracje są otwarte w Wigilię i Boże Narodzenie. Jednak historycy i eksperci kulinarni opowiadają Trini Radio, że inne składniki odgrywają rolę w tej pysznej historii.

Żydzi rozwinęli swoją miłość do wszystkiego, co gotowane na parze, smażone na parze i w sosie sojowym po opuszczeniu Starego Kraju. Od połowy XIX wieku do lat 30. fale żydowskich imigrantów z Europy Wschodniej, Niemiec i Grecji zaczęły osiedlać się w Lower East Side na Manhattanie, brudnej, niedrogiej dzielnicy pełnej kamienic, doków i fabryk – pełnej synagog i koszernych rzeźników sklepy. „Zacząłeś tutaj, a potem ruszyłeś dalej”, Sarah Lohman, autorkaOsiem smaków: nieopowiedziana historia kuchni amerykańskiej, mówi.

Podczas gdy żydowscy imigranci znaleźli społeczność na Lower East Side, „na przełomie wieków było dużo dyskryminacji Żydów”, dodaje Lohman. „Często krytykowano ich nie tylko za to, że nie ubierali się jak Amerykanie i nie mówili językiem, ale także za to, że nie nawrócili się na „amerykańską” religię”.

Tuż obok rozwijającej się społeczności żydowskiej na Lower East Side znajdowało się rodzące się Chinatown. Wielu chińskich imigrantów początkowo przyjechało do USA, aby pracować na kolei transkontynentalnej. Po jego ukończeniu w 1869 r. robotnicy ci stanęli w obliczu przemocy i dyskryminacji w stanach zachodnich. Przybyli do Nowego Jorku w poszukiwaniu nowych możliwości biznesowych, a niektóre otworzyły restauracje.

Generalnie chińscy restauratorzy nie dyskryminowali żydowskich klientów. Joshua Eli Plaut pisze w swojej książceKoszerne Święta: „Nadszedł czas na bycie Żydem”że Chińczycy, jako niechrześcijanie, nie dostrzegali żadnej różnicy między anglosaskimi nowojorczykami a żydowskimi imigrantami; przyjmowali wszystkich klientów spoza Chin z otwartymi ramionami.



W zamian żydowscy klienci przyjmowali chińskie jedzenie. Restauracje były dogodnie zlokalizowane i niedrogie, ale w ich oczach były również wytworne. Żydzi postrzegali jedzenie na mieście jako amerykański zwyczaj, którego chcieli spróbować, głównie dlatego, że dążyli do awansu wśród innych Amerykanów. Według Yong Chen, profesora historii i autoraChop Suey, USA: Historia chińskiego jedzenia w Ameryce, „[Knajpy] pociągała chińska żywność, ponieważ ich zdaniem reprezentowała ona amerykański kosmopolityzm i status klasy średniej”. I nie odstraszył ich fakt, że jedzenie w chińskich restauracjach nie jest koszerne. Ale mogli z łatwością udawać, że tak.

Nabiał nie był dużą częścią chińskich posiłków, więc żydowscy goście nie musieli martwić się mieszaniem mięsa z mlekiem (w dietach koszernych nie było). A niekoszerne składniki, takie jak wieprzowina lub owoce morza, często były drobno posiekane, topione w sosach lub mieszane z innymi składnikami, takimi jak ryż. Elementy te były na tyle dobrze zamaskowane, że mogły uchodzić za bardziej dopuszczalne formy mięsa. „Można świadomie zignorować, że może tam być wieprzowina”, mówi Lohman. „To jak wegetarianin jedzący zupę z bulionem z kurczaka. Jeśli jesteś trochę elastyczny w swoim judaizmie, po prostu „nie zauważysz” wieprzowiny w smażonym ryżu”.

Chińskie jedzenie było egzotyczne i nowe, pełne zaskakujących smaków, składników i tekstur [PDF]. Ale dla niektórych wschodnioeuropejskich Żydów zawierał również znajome elementy. Zarówno kuchnia wschodnioeuropejska, jak i chińska łączyła sympatia do słodko-kwaśnych smaków i potraw na bazie jajek. „[Chińskie restauracje] miały te naleśniki, które były jak blintze” – mówi Joan Nathan, autorka książkiStół króla Salomona: kulinarna eksploracja żydowskiej kuchni z całego świata, a wontony przypominały kreplach (oba są knedlami z mięsem).

Fakt, że Chińczycy i Żydzi byli dwiema największymi niechrześcijańskimi populacjami imigrantów w Ameryce, połączył ich, Jennifer 8. Lee, autorka książkiKroniki Fortune Cookie: Przygody w świecie chińskiego jedzenia, mówi Trini Radio. W przeciwieństwie, powiedzmy, do włoskich restauracji, chińskie restauracje były otwarte w niedziele i święta chrześcijańskie. Brakowało im również obrazów religijnych, co mogło sprawiać, że wydawały się bardziej przyjazne dla Żydów.

ile ładowarek zniszczonych w książętach hazzarda

W połączeniu te czynniki spowodowały, że na początku XX wieku liczba chińskich restauracji w miastach na wschodnim wybrzeżu gwałtownie wzrosła. Żydzi wkrótce stanowili 60 procent białej klienteli w chińskich restauracjach w Nowym Jorku i Filadelfii, pisze Chen, a chińskie restauracje często robiły wszystko, aby zaspokoić tych klientów. Knajpki dostarczały żywność do dzielnic żydowskich oraz klientów indywidualnych.

Jednak nie wszyscy Żydzi podzielali niezachwianą sympatię do chińskiego jedzenia. W przykładzie cytowanym przez Chen i Lee, reporterkęKtóre trwało(Dzień), dziennik jidysz w Nowym Jorku, odnotował w 1928 r., że żydowskim jadłodajniom groziło utopienie swoich kulinarnych korzeni w sosie sojowym. Aby odzyskać swoje kubki smakowe, żydowscy Amerykanie powinni wznosić znaki protestacyjne z napisem „Precz z chop suey! Niech żyje ryba gefilte!” zażartował dziennikarz.

Ale żydowskie książki kucharskie już zaczęły zawierać zamerykanizowane potrawy, takie jak chop suey i egg foo yung, które chińscy kucharze specjalnie stworzyli, by zaspokoić własne apetyty. A gdy Żydzi z Lower East Side przenosili się do różnych dzielnic, dzielnic i przedmieść, chińskie restauracje podążały za nimi.

W połowie XX wieku, jak mówi Nathan, chińskie restauracje stały się de facto klubami towarzyskimi w społecznościach żydowskich. Znajome twarze były zawsze obecne, dzieci były zawsze mile widziane, a jedzenie rękami było nie tylko zachęcane – było to wymagane. Wszyscy wyszli wypełnieni jedzeniem i plotkami, niezależnie od tego, czy było to Boże Narodzenie, czy zwykły niedzielny wieczór.

Dzięki wzorom imigracyjnym, nostalgii i dogodnym godzinom pracy ten kulinarny zwyczaj utrwalił się. „Żydowscy goście chcą wyjść i zjeść chińskie jedzenie w Boże Narodzenie” – mówi Schoenfeld, restaurator z Manhattanu. „Stało się to tradycją i niezwykłe jest to, jak naprawdę się rozwija”.

Ta historia została pierwotnie wydana w 2017 roku.